Wie denkt dat zo’n instructeursopleiding een formaliteit is als je straaljagers, zweefvliegtuigen, turboprops, paragliders en jarenlang Fokkers en Boeing 777’s en 787’s hebt gevlogen, komt bedrogen uit.

Na meer dan elfduizend starts en landingen ontdekte ik opnieuw dat een groot verkeersvliegtuig eigenlijk verrassend eenvoudig te landen is. Waarvan akte. Een klein lesvliegtuig is een stuk eerlijker maar ook moeilijker. Dat vertelt je bij iedere landing onmiddellijk hoe goed je werkelijk bent. En als instructeur moet je niet alleen zelf voorbeeldig vliegen, maar vooral kunnen uitleggen waarom je leerling precies die fout maakt die je drie seconden eerder al zag aankomen. Dat vraagt mensenkennis, empathie, discipline en vooral veel oefenen.

De opleiding kostte tijd, energie en ook een flinke financiële investering. Maar ik deed het met plezier. Ik zag mezelf al naast enthousiaste leerlingen zitten. De nieuwe generatie vliegers helpen met mijn vliegervaring en anekdotes. Dat leek me een logische volgorde. Je voldoet aan alle eisen, je slaagt voor het examen en daarna ontvang je je bevoegdheid.

Dat laatste bleek een typisch Nederlandse aanname gebaseerd op resultaten uit het verleden. En dat is geen garantie voor de toekomst.

Snel viel een keurige brief van de Inspectie Leefomgeving en Transport in de mail. Mijn aanvraag was goed ontvangen. Helaas is men niet in staat deze binnen de wettelijke beslistermijn van twee keer acht weken af te handelen. Ik hoefde mijn bevoegdheid voorlopig nog niet te verwachten. Uiterlijk half december zou er een besluit kunnen volgen. Vijf maanden voor een administratieve handeling waarvan alle inhoudelijke besluiten al zijn genomen?

Ik las de brief nog een keer. Stond mijn naam er wel op? Een bevoegd examinator heeft toch immers vastgesteld dat ik voldoe aan alle Europese EASA-eisen?  Breda Aviation heeft alle documenten netjes ingediend. Ik heb alle documenten aangeleverd. Feitelijk hoeft alleen nog geïnspecteerd te worden door de Inspectie Leefomgeving en Transport, van wat al is vastgesteld. Blijkbaar is juist dát het ingewikkeldste onderdeel van de hele opleiding.

En ik ben niet de enige. Alle, ja alle Nederlandse luchtvaartmaatschappijen wachten op brevetten en bevoegdheidsverklaringen van piloten die allang aan alle eisen voldoen. Ze mogen alleen nog even niet werken, omdat een dossier een lange tussenlanding heeft gemaakt.

Stel u eens voor dat dit ook voor onze rijbewijzen zou gelden. Gefeliciteerd, u bent vandaag geslaagd voor uw C- of D-rijbewijs. Uw rijbewijs ontvangt u waarschijnlijk over vijf maanden. Tot die tijd kunt u helaas niet werken als vrachtwagenchauffeur. De busmaatschappij wenst u veel sterkte. De ambulance rijdt vandaag zonder u. Ik vermoed dat dezelfde avond de talkshows vollopen, Kamervragen worden gesteld en de minister mag opdraven om uit te leggen waarom een chauffeur wel kan rijden, maar nog geen rijbewijs krijgt.

Bij de piloten blijft het opvallend stil. Misschien omdat luchtvaart nu eenmaal makkelijker te framen is als iets voor een de elite? Maar achter ieder brevet zit gewoon iemand die werkt. Iemand die lesgeeft. Iemand die passagiers vervoert. Iemand die brood op de plank wil, Iemand die belasting betaalt. En iemand die nu thuis op de postbode zit te wachten.

Wat de situatie extra wrang maakt, is dat collega’s in alle andere EASA-landen vergelijkbare aanvragen vaak binnen enkele werkdagen afgehandeld krijgen. Blijkbaar is het dus geen Europees probleem. Het is een typisch Nederlands organisatievraagstuk. Of, vriendelijk geformuleerd, een indrukwekkende demonstratie van de bestuurlijke organisatie van de Nederlandse overheid.

Nederland noemt zichzelf graag logistiek wereldkampioen. We sturen containers de wereld over, plannen miljoenen reizigers per jaar en laten vliegtuigen vanaf Schiphol op de minuut vertrekken. Maar een brevet dat alleen nog administratief hoeft te worden verwerkt, maakt een reis waar zelfs een olietanker via Hormuz zenuwachtig van zou worden.

Misschien is dat wel de mooiste paradox van allemaal. We vertrouwen een gezagvoerder probleemloos met drie- vierhonderd passagiers boven de Atlantische Oceaan. Maar zodra hij een administratieve bijschrijving nodig heeft, vinden we het kennelijk veiliger hem eerst ‘even’ vijf maanden aan de grond te houden.

En de oplossing kan zo simpel zijn. Verleng de tijdelijke geldigheid van het brevet wat nu 8 weken is, na positief resultaat, naar 6 of 9 maanden. Direct afgetekend door de examinator met verklaring. Ook bij BIG -egistraties of notarissen mag je gelijk aan de bak na een positief examenresultaat. De ILT- administratie gaat na het examen, met de rompslomp, in die periode aan het werk en de piloten ook.

Ik begin langzaam te vermoeden dat een klein vliegtuig landen eenvoudiger is dan een dossier te laten landen bij de Nederlandse overheid. En geloof me, dat had ik vóór mijn instructeursexamen ook nooit gedacht. Wordt vervolgd, hoop ik.