De rechtvaardiging van de nieuwe vliegtaks is gebaseerd op een noodzakelijke bijdrage aan het klimaatbeleid. Iedereen dient zijn steentje bij te dragen. Hoe verder de bestemming, hoe groter de vervuiling en dus hoe hoger de heffing, zo luidde de uitleg.

De nieuwe taks moet ongeveer 200 miljoen euro opleveren en vloeit naar de algemene middelen. Uit precies diezelfde algemene middelen wordt nu het nieuwe regeringstoestel van 100 miljoen gefinancierd.

De helft van de opbrengst van een vliegtaks die noodzakelijk zou zijn voor een beter klimaat, verdwijnt daarmee rechtstreeks in een nieuw regeringsvliegtuig dat helemaal niet nodig is. Het is een bijna literaire ironie. Zelfs Dagobert moest even slikken bij zoveel opportunisme.

Het principe 'de vervuiler betaalt' geldt dus kennelijk alleen wanneer de rekening bij de burger wordt neergelegd. Corendon en TUI hebben bevestigd dat het huidige, nog vrijwel nieuwe regeringstoestel nog jarenlang geëxploiteerd kan worden, met een besparing van ruim honderd miljoen euro voor de belastingbetaler. Het antwoord uit Den Haag? "Nee, dank u.”

Er zijn namelijk ‘specifieke eisen’. Een prachtig Haags eufemisme. Meestal betekent het niet dat iets onmogelijk is, maar dat men de gewenste uitkomst al heeft bepaald.

De discussie wordt vervolgens gesmoord met een formulering waar niemand nog doorheen mag prikken. Het is natuurlijk ook lastig uit te leggen dat een belasting die wordt ingevoerd om het klimaat te verbeteren, vervolgens gebruikt wordt om een volstrekt onnodig regeringsvliegtuig aan te schaffen. De overheid lijkt daar echter opvallend weinig moeite mee te hebben.

Het wrange is dat het minderheidskabinet burgers en bedrijven dagelijks oproept efficiënter te werken, te innoveren en de productiviteit te verhogen. Tegelijkertijd verhoogt het de belastingen onder verwijzing naar de noodzaak van klimaatbeleid, maar toont het zelf opvallend weinig belangstelling voor een oplossing die precies dát doet: goedkoper én duurzamer.

Nederland kent één van de hoogste klimaatambities binnen de Europese Unie en legt burgers en bedrijven relatief ook één van de hoogste klimaatlasten op. Bovenop het toch al strenge Europese beleid worden aanvullende nationale belastingen en regels ingevoerd, zoals de afstandsafhankelijke vliegtaks en een stikstofbeleid dat in deze vorm in vrijwel geen enkel ander Europees land bestaat.

Hoe prachtig zouden de politieke veren van de heer Jetten hebben kunnen kleuren? Het minderheidskabinet had kunnen besluiten om, geheel in lijn met het gevoerde klimaatbeleid, af te zien van de aanschaf van een nieuw regeringstoestel. Het bestaande toestel voldoet, is aanzienlijk goedkoper en belast het klimaat minder.

Het kabinet had kunnen uitdragen dat het zelf ook bereid is de keuzes te maken die het van burgers en bedrijven verlangt. Dat gelden die bedoeld zijn om het klimaat te verbeteren, niet worden aangewend voor een regeringsvliegtuig dat helemaal niet nodig is.

Consistentie, transparantie en geloofwaardigheid zouden tot in de diepste krochten van het Binnenhof hebben weerklonken.

Maar ja… misschien heb je de hulp van de oppositie in een minderheidskabinet eigenlijk helemaal niet nodig om jezelf ongeloofwaardig te maken.