Volgens Israëlische functionarissen, aangehaald door Reuters, viel de copiloot de gezagvoerder met een mes aan. Passagiers grepen in en andere aanwezige piloten landden het toestel in Tabuk. De aanleiding wordt onderzocht. Een terroristisch of psychiatrisch motief staat nog niet vast.

Dat het vliegtuig na de sterke daling veilig kon landen, is opmerkelijk. Wat de constructie precies heeft doorstaan, moeten vluchtgegevens en inspecties uitwijzen.

Germanwings liet in 2015 zien hoe desastreus opzettelijk handelen vanuit de cockpit kan zijn. Alle 150 inzittenden kwamen om. De verslechterende psychische gezondheid van de copiloot bereikte de luchtvaartmedische instanties niet tijdig.

De gevaren beginnen vaak ruim vóór een vlucht. Ernstige ontregeling, verslaving, slaaptekort, omgang met de "verkeerde personen" of opeenstapelende persoonlijke problemen kunnen het functioneren aantasten. Angst voor verlies van inkomen of vliegbevoegdheid kan vervolgens verhinderen dat iemand hulp zoekt.

Een scheiding, schulden of psychische klachten bewijzen geen ongeschiktheid. Veranderingen in gedrag en functioneren verdienen wel aandacht. Een medische verklaring en een geslaagde selectie mogen nooit het einde van die aandacht betekenen.

Mijn pleidooi bestaat uit drie samenhangende maatregelen.

Ten eerste: strengere en aantoonbare (ook digitale) achtergrondcontrole. Verifieer identiteit, kwalificaties, arbeidsverleden en relevante referenties. Onderzoek tegenstrijdigheden. Beoordeel naast vliegvaardigheid ook impulsbeheersing, oordeelsvorming, politieke invloedssfeer en samenwerking, op basis van gelijke, functiegerichte criteria.

Ten tweede: blijvende professionele begeleiding. Maak deskundige geestelijke gezondheidszorg snel bereikbaar. Train collega’s om zorgwekkende veranderingen te herkennen en te melden. Leg vast wie beoordeelt, wie tijdelijk van vliegwerk vrijstelt en onder welke voorwaarden terugkeer verantwoord is. Hulp zoeken moet worden aangemoedigd; een concrete veiligheidsdreiging moet tot handelen leiden.

Ten derde: gericht toezicht bij concrete signalen. Bedreigingen in communicatie of aanwijzingen voor voorbereidingen op geweld verdienen onderzoek. Maar privéberichten en zoekgeschiedenis zijn geen automatische graadmeter voor gevaar. Een zoekopdracht naar psychische hulp kan juist een stap naar herstel zijn. Toezicht vraagt duidelijke grenzen, deskundige beoordeling en controle op de besluitvorming.

Ja vliegtuigbouwers en luchtvaartmaatschappijen, daarnaast blijft een tweede piloot absoluut essentieel. Lees mijn LinkedIn-post uit 2024 maar. Een collega ziet wat jij mist, neemt over bij uitval en kan ingrijpen bij afwijkend gedrag. Twee piloten bieden geen absolute garantie, maar vormen een belangrijke veiligheidslaag.

EASA vermeldt dat gelijkwaardige veiligheid voor één piloot aan de besturing tijdens delen van de kruisvlucht met het huidige cockpitontwerp binnen de onderzoeksgrenzen onvoldoende kon worden aangetoond. Ja "my ass!"

Zelfs bij een veronderstelde besparing van €5 per passagier blijft de vraag: welke veiligheidsfuncties leveren we daarvoor in?

Luchtvaart is mondiale infrastructuur. De bescherming daarvan vraagt om betrouwbare techniek, menselijke redundantie en voortdurende aandacht voor de mens achter de cockpitdeur.

Two engines, two pilots. Streng selecteren, zorgvuldig volgen en tijdig helpen.