Toch had ze gelijk. Sterker nog: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit haakte later zelf op de uitzending in en sprak zelfs van de ‘koraalgate’. Ook dood en aangespoeld koraal mag je niet zomaar in je koffer stoppen en meenemen naar Nederland.

Bij het zien van de uitzending moest ik denken aan een strafzaak die ik zelf ooit behandelde. Mijn cliënt was via Schiphol Nederland binnengekomen en had ivoor in zijn bagage. Zijn vliegreis eindigde bij de strafrechter. Dat klinkt misschien overdreven. Je koopt ergens op vakantie een beeldje, vindt iets op het strand of krijgt een voorwerp cadeau. Het past in de koffer, dus mee naar huis. Maar juist bij souvenirs van dierlijk of plantaardig materiaal kan dat juridisch behoorlijk verkeerd uitpakken.

De achtergrond daarvan is juridisch ietwat ingewikkeld. CITES: de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. Een internationaal verdrag dat de handel in bedreigde dier- en plantsoorten moet reguleren. Binnen de Europese Unie zijn die regels onder meer uitgewerkt in Verordening (EG) nr. 338/97, de zogenoemde CITES-basisverordening.

Nederland heeft de strafrechtelijke tanden daar vervolgens zelf aan toegevoegd. Sinds de invoering van de Omgevingswet is in artikel 11.93 van het Besluit activiteiten leefomgeving bepaald dat het verboden is te handelen in strijd met onder meer de invoerbepalingen uit de Europese CITES-verordening. Overtreding daarvan is via en de Wet op de economische delicten een economisch delict. Oftewel: dat ivoren beeldje is niet alleen iets waar een douanier zijn wenkbrauwen bij optrekt. Het kan daadwerkelijk een strafbaar feit opleveren.

De Douane noemt koraal en ivoor expliciet als producten waarop aan de buitengrens wordt gecontroleerd. De dienst beschikt over gespecialiseerde medewerkers en een eigen laboratorium om daarbij te helpen.

Wie op Schiphol de fout in gaat, kan zomaar terechtkomen bij de economische politierechter. Die behandelt strafzaken over het zonder de vereiste CITES-documenten binnenbrengen van beschermde soorten via Schiphol.
De verdachte is lang niet altijd iemand die bewust handelt in bedreigde diersoorten. Soms staat er gewoon iemand voor de rechter die op vakantie iets moois zag, het in zijn koffer stopte en geen seconde heeft bedacht dat daar een Europese verordening, de Omgevingswet én de Wet op de economische delicten achter schuilgingen.

Dat maakt het feit juridisch overigens niet automatisch ongedaan. “Ik wist niet dat het verboden was” is in het strafrecht zelden een wondermiddel.

De veiligste regel is daarom verrassend eenvoudig: twijfel je over een souvenir dat ooit heeft geleefd, laat het liggen. Zeker bij koraal, ivoor, bijzondere schelpen, veren, huiden, botten of tanden. Dat iets in het vakantieland gewoon in een winkel wordt verkocht, betekent namelijk nog niet dat je het ook legaal de Europese Unie binnen mag brengen. Voor bepaalde beschermde soorten zijn CITES-documenten nodig; andere producten mag je helemaal niet meenemen.

Een magneetje van de boulevard is misschien wat minder spannend. Maar de kans dat je ermee voor de economische politierechter in Haarlem verschijnt, is aanzienlijk kleiner.