Net zoals in de rest van de maatschappij zijn er piloten die tijdens hun carrière ontsporen. Een enkele keer leidt dit zelfs tot grote ongelukken leidt. De crash met het vliegtuig van Germanwings in de Alpen was een bewuste zelfmoordpoging van een piloot die al langer met depressieve klachten rondliep. Vorig jaar verongelukte een Boeing 787 van Air India kort na de start, omdat een van de piloten beide brandstofschakelaars in de cockpit had afgezet.

Volgende maand wordt het definitieve ongevalsrapport verwacht, maar uit de tot nu toe vrijgegeven informatie is al wel duidelijk dat deze handeling de oorzaak is. Het kan een bewuste of een onbewuste actie zijn geweest om de brandstofschakelaars af te zetten, maar in beide gevallen blijkt dat deze piloot een psychisch of mentaal probleem had.

Als hij het vliegtuig bewust wilde laten verongelukken, wetende dat hij daarbij zichzelf en alle andere inzittenden van het leven zou beroven, dan is een psychisch probleem vrijwel zeker de oorzaak. Als het een ‘vergissing’ is geweest, als hij bijvoorbeeld in plaats van de knop van het landingsgestel, onbewust de brandstofschakelaars heeft uitgeschakeld, dan is het een mentaal probleem.

Denk nou niet dat dit een vreemde veronderstelling van mij is. Ik heb ruim 7.000 uur instructie gegeven en honderden examens afgenomen in Boeing-simulators en verkeersvliegtuigen. Daarbij heb ik piloten af en toe hele vreemde dingen zien doen. Soms waren hun acties genoeg reden om voor een examen te zakken, maar vaker heb ik het afgedaan als een kortstondige storing veroorzaakt door bijvoorbeeld examenstress.

Vorige maand was er weer zo’n verschrikkelijk en totaal onnodig ongeluk met een Boeing 767 van Amazon Prime in Miami. De nadering was in eerste instantie volstrekt normaal, totdat een kleine instellingsfout de daling stopte. De captain nam de besturing over en duwde het vrachtvliegtuig omlaag naar de landingsbaan. De snelheid liep hoog op en tot de geforceerde landing is het vliegtuig nooit in de vereiste landingsconfiguratie gekomen.

Nadat het vliegtuig alsnog met veel te hoge snelheid landde, is zelfs nog even flink gas gegeven in een poging door te starten, waardoor het toestel uiteindelijk aan het eind van de baan af denderde en een busje met vijf inzittenden de dood injoeg.

In de laatste minuut voor de landing klonk er in de cockpit maar liefst elf keer een waarschuwing waarop maar één antwoord mogelijk was: ga niet landen, maar maak een doorstart! Als je als piloot de landing dan toch doorzet, dan heb je een heel groot psychisch of mentaal probleem.

De afgelopen jaren wordt er bij medische keuringen van vliegers en tijdens de periodieke simulatorexamens meer gekeken naar de mentale geschiktheid van mij en mijn cockpitcollega’s, maar ik ben bang dat het onmogelijk zal zijn om alle piloten die met een potentieel gevaarlijk psychisch probleem rondlopen, uit onze cockpits te weren.