In het bedrijfsleven worden fouten of miscalculaties voorkomen door een uitgebreide governance, die feitelijk al begint bij de aanstelling. Kandidaten voor de directiekamer worden zorgvuldig geselecteerd en dienen te beschikken over bewezen opleiding, ervaring en adaptief vermogen. Prestaties worden continu gemeten en gecontroleerd binnen het bestuur, dat op haar beurt weer wordt gecontroleerd door een Raad van Commissarissen, die verantwoording aflegt aan de aandeelhouders. De totale governance kan worden gezien als een disciplinair en correctief instituut in het belang van alle stakeholders.

In de belangrijkste economieën om ons heen bestaan óók voor de overheid zogenoemde institutionele remmen, die ervoor zorgen dat onbezonnen of slecht doordachte wetsvoorstellen alsnog kunnen worden tegengehouden of gecorrigeerd. In Duitsland heeft het Bundesverfassungsgericht een zeer sterke en onafhankelijke positie, vergelijkbaar met het Conseil constitutionnel in Frankrijk, wetsvoorstellen worden daar regelmatig teruggedraaid.

Nederland kent geen correctief instituut. Er is geen constitutionele toetsing, louter een procedurele of wetsmatige test door de Eerste Kamer of de Raad van State.  Nederland vertrouwt hiermee op wat in de volksmond eufemistisch ‘politieke zelfbeheersing’ wordt genoemd. Hierdoor ontstaat feitelijk een vrije proeftuin, waarin het nogal eens gevaarlijk tuinieren is met ondoordachte wetsvoorstellen.   

Sommige wetsvoorstellen zouden een dergelijk correctief instituut nooit overleven, zoals de Middenhuurwet, de wet stikstofreductie, de vliegtaks, maar zeker ook de verhoging van btw op hotelovernachtingen. Dit wetsvoorstel gaat uit van een verhoging van 9 naar 21 procent, als enige in West-Europa. De Rijksoverheid berekende dat dit 666 miljoen euro aan extra belastinginkomsten zou opleveren. Door de hogere prijs hield de overheid rekening met een daling van 6,75 procent van het aantal overnachtingen.

Volgens het CBS besteedden buitenlandse reizigers ruim 19,6 miljard euro in Nederland. De schade aan de inkomstenbelasting bedraagt dan 6,75 procent × €19,6 miljard × 50 procent =  661 miljoen, vermeerderd met circa 121 miljoen aan gemiste btw. In totaal bedraagt het verlies dus 782 miljoen, wat neerkomt op een jaarlijks negatief saldo van 116 miljoen.

De belangrijkste weeffout zit echter in de aanname dat buitenlandse bedrijven Nederlandse btw zouden terugvorderen. In bijna alle gevallen is sprake van verlegde btw, waardoor deze niet kan worden teruggevraagd. Hierdoor is de schade voor de overheid nog groter. Daarbovenop komen dan nog alle indirecte kosten: een kleiner aantal toeristen besteedt minder, wat leidt tot verdere daling van belastinginkomsten en werkgelegenheid.

Net als in de landen om ons heen dient er een mechanisme te komen dat tijdig illusies en ficties van politici kan blokkeren of de spookrijder met lichtsignalen kan waarschuwen.  Zonder scheidsrechter zijn we overgeleverd en adviseer ik de praktijk van dokter Rossi uit het Gooi - al is het maar voor het goede gevoel. Bij Martin en Cheryl hielp het in ieder geval prima!